Jelena Milinković

Pesnički glasovi u 2010.
(pesničke zbirke mlađe pesničke generacije)

          Jedan od najtežih poslova savremene misli o književnosti je osmišljavanje sopstvenog poetičkog trenutka. Težina ovog zadatka proističe između ostalog i iz nedostatka vremenske distance koja se smatra neophodnom za poslove kanonizacije, grupisanja, ocenjivanja i sistematizacije. Međutim, samom činjenicom da danas, u nedostatku bolje terminologije, govorimo o starijoj, srednjoj ili mlađoj pesničkoj generaciji vršimo neku vrstu nužne kategorizacije, grupisanja i polarizacije na sceni i time postavljamo ograde, pravila i izvesne granice, koje nisu uvek u potpunosti funkcionalne, ali su nam neophodne jer unutar njih kontekstualizujemo pojedinačne pojave i njihove međusobne odnose. Pod mlađom generacijom obično podrazumevamo autore i autorke koji su rođeni sredinom sedamdesetih i kasnije, a činjenica koju ne možemo prenebregnuti je da je u poslednjih nekoliko godina mlađa scena spontano i neintencionalno dobila relativno jasne obrise. Njeno poetičko, tematsko i stilsko bogatsvo i raznolikost čine gotovo nemogućim pronalaženje zajedničkog imenitelja i konstruisanje poetičke osnove koja bi okupila razvijene individualne poetike. Inspirativna šarolikost poetičkih modela potvrđuje se i u pesničkim knjigama objavljenim prethodne godine u kojima je sa jedne strane uočljiva prozaizacija pesničkog jezika i narativizacija poezije, a sa druge strane korišćenje poetičkih modela koji su zasnovani na simboličkoj prirodi jezika, na procesima jezičke redukcije, kao i na postupcima metaforizacije,  fragmentarnosti i asocijativnosti. Tematska raznolikost se ostvaruje u rasponu od tematsko-motivskih sklopova koji svoje polazište imaju u neposrednom gradskom okruženju i repetitivnoj svakodnevici ili u neposrednoj traumatičnoj prošlosti, pa do duboke tematske ukorenjenosti u istoriju književnosti i kulturu uopšte, kao i do tema i motiva koji su proizvod promišljanja istorijskog iskustva i njegove (de/re)konstrukcije i ujedno model njihovog uobličavanja.
          Rubrika o poeziji ovog broja Agona posvećena je prošlogodišnjoj pesničkoj produkciji generacije pesnika i pesnikinja koji se još uvek percipiraju kao mlađi autori i autorke. Rubrika ima dvostruki cilj: predstavljanje prošlogodišnjih pesničkih ostvarenja i skiciranje generacijske kritike kroz različite kritičarske glasove prisutnih prikazivača. Raznolikost kritičarskih pristupa je primetna u odabranom kritičkom aparatu, terminološkim uobličenjima, argumentaciji ocena ili njenom izostatku, pa se tako pristupi kreću od onih ležernijih koji poeziju tumače povezujući je sa facebook statusima, pa do onih koji su zasnovani na hermeneutičkim pregnućima autora u cilju odgonetanja skrivenih veza u tekstu. U ovako osmišljenoj rubrici ostvaruje se izvesna dijalektika između kritike i poezije, posebno u onim kritičkim tekstovima čiji su autori i sami pesnici i pesnikinje. Ovaj fenomen savremene pesničke scene koji se odnosi na dvostruke uloge niza autora, koji su ujedno i pesnici i kritičari poezije, pokazuje potrebu i tendenciju savremene književnosti ka istovremenim, kako poetskim, tako  i poetičkim promišljanjima i refleksiji. Cilj ovog teksta jeste da ukaže na neophodnost kritičkog promišljanja savremene poezije i da da jednu od mogućih platformi za sagledavanje pesničkih zbirki objavljenih tokom prethodne godine, zasnovanu na jedinstvenom kritičarskom aparatu.  
 

***

          Na početku ovog pregleda bi trebalo pomenuti pesnikinju koja se obimom svog opusa i mestom na pesničkoj sceni izdvaja i time najteže svrstava u okvire mlađe scene. U svojoj najnovijoj knjizi Rodbina Dragana Mladenović u već prepoznatljivom pesničkom maniru tematizuje društvene okolnosti devedesetih godina. Ova izuzetno angažovana lirika ispevana je vrlo jednostavnim, gotovo prozirnim narativnim nemetaforičnim jezikom, kojim se vrlo precizno, najvećim delom ženskim glasom i u prvom licu, tematizuje pitanje lične odgovornosti i to putem priče o  (tipičnim) porodicama u postsocijalističkom i postjugoslovenskom periodu. Ovu vrlo osetljivu i za društvo važnu temu autorka ne razmatra u širokim okvirima poput politike, vojske ili nacije, već je pomera po vertikali na niži nivo i njome se bavi na nivou lične, porodične priče, bez direktnih referenci na događaje koji su povod i podtekst ove knjige, pokazujući time koliko su traumatične godine prodrle duboko i razorile sam nukleus i osnove našeg društva. Koristeći već oprobana i za ovu pesnikinju prepoznatljiva pesnička sredstva, Dragana Mladenović ne izlazi iz poetičkog polja koje je omeđila svojim prethodnim pesničkim knjigama, a pre svega zbirkama Tvornica (2006) i Omot spisa (2008). Grupisanjem pesama u tri odvojene, ali čvrsto likovima i temom povezane celine, postiže se zanimljiva dijalektika kojom se stvara gotovo dramski naboj, posebno u središnjem ciklusu osmišljenom kao istražni postupak, te bismo Rodbinu mogli da zamislimo na pozorišnim daskama u savremenoj režiji. Ipak, snaga ove pesničke zbirke je pre u njenom konceptu i u celini, nego u pojedinačnim pesmama, što i sama autorka signalizira načinom organizacije knjige.
          Protekle godine svoje druge pesničke zbirke su objavili pesnici Vladimir Stojnić, Bojan Savić Ostojić i Uroš Kotlajić. Za razliku od Uroša Kotlajića koji u svojoj najnovijoj zbirci delimično ostaje na tragu one poetike i pesničkog izraza koji smo imali prilike da upoznamo u prvoj zbirci ovog pesnika Iris, Bojan Savić Ostojić i posebno Vladimir Stojnić donose drugačija ostvarenja od onoga što smo ranije mogli da čitamo. U svojoj drugoj zbirci Fotoalbum, Vladimir Stojnić, iako pravi oštar zaokret u pesničkom izrazu u odnosu na prethodnu zbirku Vreme se završilo (2008), ostaje dosledan u nastojanju da izgrađuje zbirke čvrste kompozicije, unutar koje se ostvaruje dijalektika između ciklusa, pojedinih delova zbirke, ili pojedinačnih ostvarenja. U Fotoalbumu, zbirci veoma čvrstog koncepta, Stojnić problematizuje pitanja koja se tiču mogućnosti našeg saznanja, spoznaje i iskustva, posebno onog izgrađenog na dokumentovanim snimcima koji pretenduju na istinitost. U zbirci velike erudicije i promišljenog izraza autor objavljuje 24 pesme-fotografije u kojima naizgled jednostavnim narativnim jezikom minuciozno opisuje prizore sa uglavnom izmišljenih fotografija. Postmoderno se poigravajući sa dokumentarnošću i slikovitošću fotografije kao medija, Stojnić sa jedne strane mapira neke od najznačajnijih i najintrigantnijih trenutaka u modernoj istoriji sveta, a sa druge strane istu tu istoriju dekonstruiše ukazujući nam na relativnost naše spoznaje. Izgradivši lirski glas zbirke kao distanciran i objektivan, koji je najčešće ravnodušan prema onome što saopštava, autor zauzima gotovo ironičan stav prema svetu koji opisuje; prema onom svetu o čijim strahotama je jedino moguće govoriti postfestum, s obzirom na to da jedino tada, kada se osvrnemo sa vremenske distance, možda možemo imati jasniju predstavu o onome što je iza fotografije ili događaja.       
          Tropuće Bojana Savića Ostojića je, takođe, zbirka čvrste kompozicije u kojoj se kroz tri veoma zanimljivo osmišljena ciklusa, najčešće jezgrovitim i metaforičnim jezikom, tematizuju neka od savremenih i teorijom uobličenih pitanja književnosti poput prirode lirskog subjekta, pesničkog identiteta, autorstva, odnosa čitaoca i teksta, odnosa pisca i teksta. Očiglednim prisustvom lirskog glasa u ovoj zbirci izgrađuje se lik lirskog junaka, koji kretanjem kroz jezik i putem jezika osmišljava svoj (pesnički) identitet i čini tekst duboko (auto)referencijalnim. Tekst Tropuća je često dijalogičan i retoričan, sa učestalim apostrofiranjem onog drugog i sa nizom retorskih pitanja, kojima se referira na neophodni komunikacijski niz putem koga se jedino može tragati za odgovorima. Dosledno sprovedena i na različite načine, od ciklusa do ciklusa, ostvarena tematizacija ahasverskog, odisejevskog lutanja, kao i skiciranje neukorenjenosti i nomadizma kao obeležja identiteta, svoj puni oblik dobijaju u središnjem ciklusu Domu na kopnu domom što pluta. Potraga za pesničkim identitetom u poslednjem, gotovo postmodernom ciklusu, borhesovskog naziva Izgubljeni zapisi Alfonsa Rejesa, prerasta u dijalog sa papirom, slikom i tekstom, čime poetička promišljanja prisutna u čitavoj zbirci, a i kao njen podtekst, dobijaju sjajnu završnicu u autopoetičkom, pokazujući nam neophodnost osvešćenosti savremenog pesnika.
          Poetika scene i narativizacija opaženog su obeležja poetičkog pristupa primenjenog u neobičnoj zbirci Poslednji gran žete velike ane andrejevne Uroša Kotlajića. Svojom drugom zbirkom Kotlajić utemeljuje svoju poziciju na savremenoj pesničkoj sceni stajući u red onih autora koji se svakom narednom zbirkom razvijaju i osnažuju poetičke pozicije kojima su naklonjeni. Kotlajić Poslednjim gran žeteom ne pravi radikalan raskid sa poetikom prethodne zbirke Iris (2008), ali se njegov izraz i pristup tekstu pored izvesnih sličnosti sa prethodnim u značajnoj meri razlikuje. Nasuprot kubističkoj slici, fragmentarnosti, eliptičnosti, asocijativnosti i razlomljenosti jezika u prvoj zbirci, u svojoj drugoj knjizi Kotlajić gradi pesme jednostavnijim, raspričanijim, narativnim izrazom koji koristi kako bi opisao određenu situaciju, događaj ili pak samo atmosferu. Kompozicija ovih grafički ujednačenih pesama oslobođenih interpunkcije, kako bi se sve podredilo deskripciji, često je zasnovana ili na gomilanju događaja ili opažaja koji staju, filmskom terminologijom izraženo, u jedan kadar ili objektiv, ili pak zadržavanjem na jednom detalju oko koga se pletu moguće asocijacije. Pesme promišljene i naglašene deskriptivnost uobličene iz perspektive fotografskog oka ili oka kamere, bez komentara ili poentiranja, sa retkim prisustvom prvog lica, obeležene izraženim mimetizmom prožete su i referencama na fikcionalni svet filma, književnosti i kulture, koje su najčešće samo znak neke odsutne/prisutne stvarnosti ili mimeze.
          Nakon objavljene zbirke priča Olistavanje (1997) i nakon aktivnosti u Ažinu i predstavljanja njene poetike i autopoetike u antologiji Diskurzivna tela poezije, Ksenija Simić je prošle godine objavila prvu zbirku pesama Pseudopoezija. U zbirci koja samim svojim naslovom problematizuje prirodu tekstova koji su u njoj objavljeni, Ksenija Simić u pesmama koje su isprepletane proznim i poetskim elementima, ali i autopoetičkom referentnošću i promišljanjem, ujedno konstruiše i tematizuje svoj (pesnički) identitet zasnovan uglavnom na feminističkim postavkama. U ovoj zbirci autorka, u pesmama koje se obimom kreću od onih od nekoliko redova i liče na nacrte za neke duže celine, do onih koje imaju tendenciju prerastanja u poeme, zasniva svoj izraz s jedne strane na narativnosti, u onim delovima koji teže prozaizaciji, a sa druge strane na fragmentarnosti i digresivnosti. Grafička očuđenost ovih pesama, kojom se stihovi prelamaju na razne načine i raspoređuju naizgled nasumično i slobodno po beloj stranici papira, dopunjena je dekonstruisanim paratekstualnim elementima poput komentara ili delovima pesama stavljenim u zagrade. Komentari koji se najčešće nalaze ispod samog naslova pesama često predstavljaju pogrešan trag na koji se zavodi čitalac, a u dijalogu teksta pesme i komentara-podnaslova najčešće otkrivamo subverzivnu ironiju lirskog glasa. Neskriveno prisustvo ženskog subjekta i njegovog glasa u ovim pesmama obezbeđuje izvesnu neposrednost govora, koji je često depatetizovani govor o nekim od večnih temama književnosti kao što su prolaznost, ljubav ili smrt.
          Svojom prvom zbirkom Crna sreća, Jelica Kiso, pesnikinja izgrađenog i već prepoznatljivog pesničkog glasa, donosi nam uzbudljivu poeziju koja je i pored duboke ukorenjenost u književno nasleđe, izuzetno modernog izraza. U ovoj zbirci Jelica Kiso objavljuje pesme koje nastaju na platformi književnog nasleđa koje je osvešćeno, reinterpretirano i rekonstruisano sa stanovišta savremenog trenutka. Ova palimpsestična poezija koja je bogata intertekstualnim vezama, citatima, aluzijama i mnogobrojnim referencama na svet književnosti, filma, slikarstva i umetnosti uopšte izdvaja se svojim karakteristikama i kvalitetom u prošlogodišnjoj pesničkoj produkciji. Gradeći svoj pesnički izraz na modernističkim osnovama, na fragmentarnosti i digresivnosti, u stalnom dijalogu sa književnim nasleđem, Jelica Kiso osmišljava svoju poziciju pesnikinje, izgrađujući svoj identitet na tlu bogate književne istorije, koja obuhvata stvaralaštvo od klinastog pisma do savremenog doba, obeleženog novim umetničkim formama i policentričnom sveprisutnošću nagomilanih činjenica kulture. Jezikom koji je u isto vreme i narativan i duboko aluzivan i metaforičan, Jelica konstruiše poeziju autentičnog izraza i pozicionira se kao veoma važan pesnički glas na savremenoj pesničkoj sceni.
          U ediciji Prva knjiga Matice srpske štampane su dve zbirke pesama: Alogaritmije Marije Cvetković i  Autokanibalizam Čarne Popović. Za razliku od Čarne Popović čije smo tekstove imali priliku da čitamo u periodici i pre pojave ove zbirke, ime Marije Cvetković je novo na našoj pesničkoj sceni. U svojoj prvoj pesničkoj zbirci Marija Cvetković preispituje prirodu ženskog identiteta koji se formira u simboličkom i realnom odnosu sa majkom i unutra porodice. U uglavnom kratkim pesmama autorka ostvaruje i zanimljivo jezičko poigravanje u koje uključuje ne samo sporadičnu rimu, već i figure aliteracije i asonance, na osnovu kojih se pesme Marije Cvetković ostvaruju ne samo na planu značenja, već i na planu ritmike i zvučanja uopšte. Ženski pesnički subjekt Alogaritmija kreće se uglavnom u prostorima koji su iza kućnog praga, suptilno dekonstruišući ustaljene porodične odnose i stvarajući tekst koji referira na duboke arhetipske slojeve našeg kolektivnog čitalačkog pamćenja u vidu aluzija na starozavetne priče ili antičku mitologiju. Neke od ključnih pesama ove zbirke pokazuju suprotstavljene procese porodične i društvene raskorenjenosti nasuprot očekivanoj ukorenjenosti i tradicijom dodeljenim ulogama, čime se bez obzira na česte reference na kućni prag i porodične uloge i odnose, ostavlja utisak da se pesničko ja nalazi u poziciji bez predaka i potomaka, u poziciji koja svesno osporava nasleđe koje nosi. Poeziju Marije Cvetković pored intimističkog tona karakteriše izrazita fragmentarnost i izraz koji pre nagoveštava, nego što saopštava, kao i povremeni obrti poput preuzimanja muškog dečačkog glasa ili apokaliptičnih vizija sveta bez vremena i poretka.
           Iako se bavi sličnim temama, zbirka Autokanibalizam Čarne Popović je u mnogome, a pre svega u načinu korišćenja jezika i u jezičkom izrazu uopšte, drugačija od Alogaritmija. Za razliku od Marije Cvetković, Čarna Popović u najvećem broju pesama koristi prozirniji jezički izraz i blagu metaforiku, kojom se sporadično ostvaruje zanimljiva slikovitost. U ovoj zbirci neobičnog i provokativnog naslova pesme su podeljene u četiri ciklusa, od kojih se svojim obimom izdvaja poslednji pod naslovom Ovaj ciklus nema oštrih zuba, a svojom koncepcijom ciklus Idu dani. Lirski glas je i ovde ispovedni ženski glas urbanog mentaliteta, koji poetički osmišljava svoju pozicuju, koja je ujedno i pozicija pesnikinje, ali i žene, ćerke i ljubavnice. U dijalogu sa samom sobom, svojim raciom, ali još češće sa svojom emotivnošću i erotičnošću, junakinja ove poezija svoje bivstvo osmišljava i u dijalogu sa najčešće odsutnim i odlazećim muškarcem. Na tragu ženskog pisma Čarna Popović ipak u svojoj prvoj zbirci objavljuje poeziju nejednakog kvaliteta u rasponu od izuzetno uzbudljivih pesama avangardnog izraza sa početka zbirke do pesama u kojim preovladava isuviše ispovedno obojen lirski glas, koji gotovo dnevnički beleži svaki doživljaj ili misao bez čvršćeg poetičkog uporišta. Međutim, i pored uočenih nedostataka u nekim delovima zbirke autorka svojom prvom knjigom donosi zanimljiva pesnička ostvarenja i pokazuje značajan pesnički talenat.
          Svojim prvim zbirkama zahvaljujući pobedi na festivalima tokom protekle godine debitovali su i Andrija B. Ivanović, dobitnik nagrade Mladi Dis, i Vladimir Tabašević, pobednik Festivala mladih pesnika Dani poezije u Zaječaru. Andrija B. Ivanović nam u zbirci Paklena runda na tragu poetike, koju smo skloni da u nedostatku boljeg terminološkog rešenja nazovemo urbanom poezijom, donosi zanimljivo koncipiranu zbirku u kojoj pesme nisu ciklizirane, već su numerisane rednim brojevima i nazvane epizodama, a ovo neobično kompoziciono rešenje korespondira i sa ostalim elementima Ivanovićeve poetike. Uticaj popkulture, a pogotovo filma, jeste veoma izražen u ovim pesmama jednostavnog i gotovo narativnog izraza, koje često u svojim paratekstualnim elementima imaju poznate replike iz kultnih filmova ili su osmišljene kao filmske scene snimane kamerom. Izgrađujući gotovo klišetiranog lirskog junaka, muškarca koji podleže većini stereotipa i sličan je likovima iz proze Čarlsa Bukovskog, Andrija B. Ivanović često završava u očekivanim temama, pesničkim slikama i motivima, posebno u onim pesmama u kojima tematizuje žensko telo ili iskustva iz vojske. U ovoj zbirci se sa opštijim refleksijama o životu, smrti, umetnosti ili položaju lirskog junaka, koji nedvosmisleno pripada savremenom svetu, najčešće uspešno prožimaju uviđanje i poetičko osmišljavanje činilaca banalne, očekivane svakodnevice, kojoj se neretko pristupa ili sa rezignacijom ili sa blagom ironijom i humorom. Poetička uporišta ove zbirke su ipak pesme dublje simbolike sa elementima apokaliptičnih i snovidnih vizija i one u kojima autor ostvaruje zanimljiva jezička rešenja odmičući se od preovlađujuće prozirnosti jezika.
          Zbirka Koagulum Vladimira Tabaševića predstavlja neobično ostvarenje kojim se ovaj autor uključuje u savremenu pesničku scenu, stajući na kolosek onih pesnika koji istražuju mogućnosti jezika i očuđuju poetičke modele. U svojim pesmama Vladimir Tabašević koristi grafička oneobičavanja teksta i pravi iskorak ka signalističkom konceptu poezije, a mogli bismo uslovno reći da se ostvarenim oblicima dekonstruisanog izraza, ali i drugim karakteristikama svog teksta, koji se tiču odnosa prema jeziku, uključuje u neoavangardnu liniju naše poezije. Sa druge strane, u nekim svojim delovima ova poezija nastavlja liniju nastasijevićevskog zgušnjavanja izraza i redukcije pesničkog govora. Zbirka Koagulum ima neobičnu i čvrstu kompoziciju gde se smenjuju grupe pesama na tragu automatskog pisanja i nadrealističke slikovitosti i transpozicije toka svesti sa pesmama izrazito fragmentarnog i redukovanog jezičkog izraza. Ipak, i pored autentičnosti početne zamisli i neobičnog uobličavanja teksta, preterana opterećenost zbirke grafičkim dodacima, čija upotreba nije uvek do kraja motivisana, nastasijevićevskom redukcijom jezika po svaku cenu u nekim njenim delovima, kao i povremeno neselektivno uključivanje svih asocijativnih tokova u tekst pesama na tragu automatskog pisanja, čine Tabaševićevu prvu zbirku, kako je u kritici već primećeno, nekoherentnom celinom. Međutim, i pored navedenih nedostataka Koagulum ima nezaobilazno mesto u prošlogodišnjoj produkciji, s obzirom na veoma uspele delove zbirke. Ovde bi trebalo istaći zanimljiv koncept poslednjeg dela zbirke u kome se pravi figurativni iskorak iz korica knjige time što pesme postaju delovi javnih prostora u kojima egzistiraju paralelno i u dijalogu sa gradskim grafitima, kao i uspelu fuziju oneobičenog jezika i transpozicije gradskog iskustva i svakodnevice mladog čoveka kojom se daje autentična poetska vizija savremnog doba.
          Kao jednu od nagrađenih autorki bi trebalo pomenuti i Nataliju Ž. Živković, koja zbirkom U aorti mog srca na pesničku scenu donosi poeziju specifične tematike, koja se u najvećem svom delu oglušuje o savremeni trenutak, kako društveni, tako i poetički. Za pesnički glas u prvoj zbirci ove autorke karakteristična je dečija naivnost i neposrednost, kojom opisuje uglavnom iskustvo nastalo u prostorima mašte i dečije igre, koristeći se pri tom očiglednom i retko uspelom metaforikom i naivnim rimama zasnovanim na prvoj asocijaciji ili ideji. U suprotnosti sa preovlađujućim tonom zbirke stoji i očuđenost pesama na grafičkom i povremeno sintaksičkom nivou, koja najčešće nije motivisana poetičkim razlozima. Nažalost, zbirka U aorti mog srca u većini svojih slojeva, kompoziciono, stilski i tematsko-motivski zaostaje u kvalitetu za ostalim pesničkim ostvarenjima prethodne godine.
          Ovde bi, takođe, trebalo pomenuti i prve zbirke Aleksandra Milanovića Godina plavih puteva i Dunje Janković Ulošci i opušci. U zbirci Godina plavih puteva (SKC Kragujevac, 2010) Aleksandar Milanović (1975) ostvaruje zanimljiv ukrštaj nešto tradicionalnijeg izraza i leksike sa savremenim, gotovo kolokvijalnim i žargonskim izrazom. U pet ciklusa ove zbirke autor mapira tragove i delove sopstvenog pesničkog sveta i iskustva  pesmama koje se kreću od onih fragmentarnijeg izraza, koje pozivaju na promišljanje zasnovano na asocijativnosti i simbolici, pa do pesama razgranatog izraza i ponekad prenaglašene slikovitosti i metaforike. Posebno iznenađenje predstavlja zbirka Ulošci i opušci (Limske večeri poezije, Priboj, 2010) Dunje Janković (1991), koja svojom poetičkom zrelošću, promišljenošću izraza i pažljivom izgradnjom pesme predstavlja nezaobilazni pesnički glas u prošlogodišnjoj produkciji. Pesnikinja vešto kombinuje narativnost i metaforičnost ostvarujući poetiku na tragu ženskog pisma, kojom transponuje kako elemente sopstvenog, ličnog, intimnog sveta, tako i onog javnog, društvenog, fenomenološkog.

***

          Pogled na prethodnu poetičku godinu svakako ne može, niti treba, da donese sudove koji se tiču mesta objavljenih zbirki u srpskoj književnosti uopšte, jer njihov život, kritičko čitanje i sagledavanje njihovog značaja tek predstoji. Takođe, ne možemo znati da li će bilo ko od ovih pesnika i pesnikinja ostati deo scene, koja je mnogo šira i obuhvata niz autora koji tokom protekle godine nisu objavili zbirke, pa zbog toga ovde nisu pomenuti. Međutim, čitanje relevantnog dela prošlogodišnje produkcije pokazuje ne samo dinamiku književne scene, na kojoj egzistiraju poetike u rasponu od društveno angažovane poezije, preko poezije koja se karakteriše kao urbana ili one sa elementima intimističkog i ispovednog, pa sve do onih ostvarenja koja su duboko prožeta jezičkim i teorijskim promišljanjima, već pokazuje i postojanje one kategorije koju možemo nazvati kvalitetom u najvećem broju ostvarenja, kategorije koja pomenuta ostvarenja može spasiti od često neumitnog zaborava vremena. Prethodna godina nam je tako donela potvrdu posvećenosti poetičkom poslu onih pesnika/inja čije smo zbirke već imali priliku da čitamo, prva uobličenja unutar korica knjige autora/ki čije smo tekstove prethodno čitali u periodici, ali je donela i zbirke do tada nepoznatih pesničkih imena, koja se njima uključuju u polje mlađe pesničke scene potvrđujući time njen dinamizam i disperzivnost, kao i nemogućnost određenja njenih stalnih poetičkih koordinata.